تبلیغات
وبلاگ بروبچه های مهندسی شیمی بروجرد - جدول تناوبی در بدن انسان"پتاسیم"
تاریخ : دوشنبه 13 خرداد 1392 | 10:55 ق.ظ | نویسنده : سپیده میرزایی
پتاسیم در بدن خیلی مهم است و اختلالات آن حتی می تواند منجر به مرگ شود. پتاسیم ، یونی است که بیشتر در داخل سلول وجود دارد . 98٪ میزان پتاسیم در داخل سلول (ICF) است و فقط20٪ آن در خارج سلول (ECF) می باشد که معادل با mEq/Lit 5-5/3 است کلیه ، ارگان اصل در تنظیم میزان دفع پتاسیم است و اگر فردی در یک روز ، پتاسیم زیادی دریافت کرده باشد ، کلیه دفع پتاسیم را زیاد می کند و برعکس .



 به هر حال ، میزان دفع پتاسیم بستگی به رژیم غذایی دارد که فرد مصرف می کند  از پتاسیمی که وارد بدن می شود ، روزانه 90٪ آن از دستگاه گوارش جذب می شود و mEq/Lit 10-5 از آن از طریق مدفوع دفع می شود . (55٪-50 دریافت در بیماران CRF و نارسایی کلیه ) . اگر کسی دچار اسهال شود ، دفع پتاسیم او زیاد می شود مثلاً در بیماری وبا که اسهال خیلی شدیدی ایجاد می شود ، میزان پتاسیم در بدن خیلی کاهش پیدا می کند و به حد خطرناکی می رسد .

  • در بیماران نارسایی کلیه ، درصد زیادی از پتاسیم از دستگاه گوارش دفع می شود ( حدود 60٪-50 از طریق مدفوع )
  • تعریق : گاهی اوقات تعریق زیاد باعث می شود تا میزان پتاسیم بدن کم شود . در حالت عادی ، در هر لیتر عرق ، mmol 10-5 پتاسیم وجود دارد .
  • میزان پتاسیم در ادرار ، mEq/Lit 120-40 است ولی اگر فردی پتاسیم بدنش کم شود ، حتی mmol/lit 40 را نیز دفع نمی کند و آن را به 16 می رساند و سعی می کند تا پتاسیم را در بدن نگه دارد و در حالتی که هایپرکالمی ( افزایش K در خون ) وجود دارد ، میزان دفع به mmol/lit120 نیز می رسد .
  • روزانه در یک رژیم غذایی ، mEq 120-40 دریافت پتاسیم داریم 90٪ پتاسیمی که خورده می شود از طریق GI جذب می شود .
  • پتاسیم یونی است که در توبول های کلیه ، هم بازجذب و هم ترشح می شود . در توبول پروگزیمال و هنله ، درصد زیادی از پتاسیم ها بازجذب می شوند . فقط 1٪ از پتاسیم می تواند به توبول دیستال برسد . این 1٪ که به توبول دیستال می رسد ، تعیین کننده ی سرنوشت نهایی پتاسیم بدن می باشد . بازجذب پتاسیم در توبول پروگزیمال ، به صورت غیرفعال (Passive) و در هنله ، به صورت فعال (active) می باشد ( با صرف انرژی و ATP 
  • ترشح پتاسیم در Principle cell , connective tube در توبول جمع کننده انجام می گیرد .

دفع پتاسیم به 2 عامل بستگی دارد : آلدسترون و میزان K سرم

یکی از عوامل مهم در بدن درارتباط با یون پتاسیم ، مسئله ی distribution یا توزیع K است .

(پتاسیم می تواند بین داخل و خارج سلول ،  distribution داشته باشد ) . در توزیع پتاسیم ، پمپ سدیم – پتاسیم (Na/K ATPase) نقش خیلی مهمی دارد که با صرف انرژی ، سدیم را از سلول به بیرون می آورد و پتاسیم را وارد سلول می کند در شرایط فقدان ATP ، پمپ سدیم بهم می خورد و هیپرکالمی در بدن ایجاد می شود .

نقش های پتاسیم در بدن

  • در سنتز پروتئین و گلیکوژن نقش دارد .
  • در فعالیت نوروماسکولار نقش دارد .
  • تغلیظ ادرار ، اگر پتاسیم خون فردی کم شود ، قدرت تغلیظ ادرار کم می شود و در این صورت پلی اوری افزایش حجم ادرار می دهد .

توزیع (distribution) پتاسیم در بدن

 توزیع (distribution) پتاسیم در بدن بستگی دارد به :

1.       شرایط فیزیکی :

  • 1: پمپ Na/K  ATPase
  • 2: کاتکول آمین ها، پتاسیم را به داخل سلول وارد می کنند .
  • 3: انسولین : هورمونی است که پتاسیم را وارد سلول می کند ( وقتی به یک بیمار دیابتیک انسولین تجویز می کنیم ، چند ساعت بعد مشاهده می شود که پتاسیم بدن او کاهش پیدا می کند .
  • 4: آلدسترون ، باعث حرکت پتاسیم به داخل سلول می شود .
  • 5: پتاسیم سرم
  • 6: ورزش : در این حالت ، پتاسیم به بیرون از سلول می آید و باعث می شود که یک وازودیلاسیون ایجاد شود تا به عضلات خون بیشتری برسد .

2.       شرایط پاتولوژیک :

  • بیماری های مزمن : در این حالت ، پتاسیم از سلول خارج می شود که شاید یکی از دلایل این اتفاق ، کاهش ATP باشد .
  • PH خارج سلولی (ECPH) : اگر اسیدوز ایجاد شود ، چون یون H+ زیاد می شود ، بدن یون های H+ را به داخل سلول می برد و پتاسیم را بیرون می آورد و ممکن است هایپرکالمی داشته باشیم و برعکس . بیشترین اثر بر غلظت سرمی پتاسیم را اسیدوز متابولیک در زمینه اسیدهای معدنی دارد .
  • هایپراسمولاریته مثلاً مریض دیابتی
  • مرگ سلول ها در شرایط پاتولوژیک : در این حالت مواد داخل سلول از جمله پتاسیم از سلول خارج می شوند و ممکن است هایپرکالمی داشته باشیم .

Secretion پتاسیم ، به سه مورد بستگی دارد :

  • آلدسترون
  • K سرم
  • Distal flow (حجم مایعی که به قسمت های انتهایی کلیه می رسد )

 

اثر آلدسترون: هورمونی است که باعث حفظ سدیم خون می شود که در کلیه این عمل را از طریق بازجذب سدیم به خون و دفع پتاسیم از خون به کلیه می شود . محل اثر آلدسترون در CT ( توبول جمع کننده ) بر روی principle cell سلول های اصلی است .

آلدسترون به رسپتور خود روی سلول principal متصل می شود و روی کانال ENac اثر می گذارد و باعث می شود سدیم جذب شود و از طریق کانال پتاسیم دفع می شود .

 

اثر distal flow :

وقتی سدیم در قسمت های پروگزیمال تر بازجذب شده باشد ، میزان مایعی که به قسمت های انتهایی می رسد ، کاهش پیدا می کند ( در حالت هایپوولمی ) ولی اگر فردی میزان زیادی مایعات مصرف کرده باشد ، میزان بیشتری از flow و مایعات به قسمت های دیستال تر می رسد .

  • اگر distal flow افزایش پیدا کند ، غلظت پتاسیم در این حجم زیاد کاهش پیدا می کند ( غلظت پتاسیم در داخل توبول به دلیل زیاد بودن میزان flow ، کم به نظر می رسد ) که اصطلاحاً گفته می شود پتاسیمی که در این فضای ادرار وجود دارد . wash out شده است در این حالت ، اختلاف غلظت میان پتاسیم داخل سلول و فضای لومن افزایش پیدا می کند و براساس گرادیان غلظتی ترشح (secretion) به کلیه صورت می گیرد و میزان پتاسیم در ادرار ، افزایش پیدا می کند .
  • اگر distsal flow کاهش پیدا می کند ( مثلاً مریض دچار هایپوولمی شده است ) ، غلظت پتاسیمی که داخل لومن ادراری است ، افزایش پیدا می کند و اختلاف غلظت بین لومن و داخل سلول کم می شود و در این حالت ، ترشح secretion پتاسیم کم می شود و میزان پتاسیم ادرار کاهش پیدا می کند .
  • اگر فردی آب و نمک خوبی خورده باشد ، حجم داخل عروقی اش بیشتر می شود و میزان آلدسترون بدن وی کاهش پیدا می کند و دفع پتاسیم کم می شود .

 

  • اگر distal flow زیاد شود و آب و نمک هم خوب باشد ، تعدیل صورت می گیرد .
  • اگر distal flow کم شود ( کمبود حجم دارد ) در این حالت میزان آلدسترون افزایش پیدا می کند و دفع پتاسیم زیاد می شود . اهمیت این موضوع این است که اگر دچار کمبود حجم شویم و بیماری ای داشته باشیم که آلدسترون بدن زیاد نشود ، و یا مقاومت به آن وجود داشته باشد ، پتاسیم ادرار کم می شود و ما در معرض هایپرکالمی قرار می گیریم . یعنی ترشح آلدسترون در این شرایط از هایپرکالمی جلوگیری می کند 

برچسب ها: پتاسیم، بدن، انسان، جدول تناوبی،

پیچک